suze milius//stefan jakiela

Night of the Problems - Volkskrant

Added on by house crying yellow tears.

Circus Treurdier smeedt een geraffineerde eenheid *****

Hein Janssen

regie: Suze Milius

Cassandra heet ze en ze maakt zich zorgen over de ondergang van de aarde, omdat wij haar volkomen aan het vernietigen zijn en er één grote afvalberg van maken. Klimaatverandering, vleesconsumptie, vluchtelingen - het komt allemaal aan de orde, maar zeer impliciet en bijna poëtisch. Na veel meligheid en onnavolgbare grapjes vormt de monoloog die Ellen Parren als Cassandra dan bloedserieus speelt het stil makende hoogtepunt van de avond. Haar tekst is bovendien de aangrijpendste die ik in tijden in het theater heb gehoord.

Onder het muzikale absurdisme van Circus Treurdier schuilt een aanstekelijk soort nostalgisch verlangen naar een mooie, lieve en overzichtelijke wereld. Malle sketches, prachtig gezongen folksongs, timide Nederlandstalige liedjes, een zingende zaag en grappige terzijdes over het vak van de theatermaker zelf lijken eerst nogal als los zand aan elkaar te hangen, maar vormen tenslotte een geraffineerde eenheid.

Vlak voordat ik naar Broedplaats Lely ging, zag ik de gruwelijke beelden vanuit het Belgische slachthuis in Tielt. De varkenshel. Het deed enorm goed dat Circus Treurdier dat soort uitwassen van een dol-gedraaide consumptiemaatschappij in een breder kader zet. Zonder cynisme, zonder betweterigheid, maar met grote theatrale fantasie, onderkoelde emoties en een in feite intens romantische levenshouding.

In de pauze aten we trouwens gefrituurde insecten.

 

Night of the Problems - NRC

Added on by house crying yellow tears.

nrc.nl

Circus Treurdier: oergeestig en opwindend

Ron Rijghard 31 maart 2017

Muziektheater

Circus Treurdier: Night of the problems

Gezien: 23/3, Broedplaats Lelylaan, A’dam.

●●●●●

De ongedwongen sfeer waarin Circus Treurdier Night of the problems speelt zegt veel over de toon van de voorstelling. Je kan eten en drinken tijdens de voorstelling, maar je zou het bijna vergeten, want de drie acteurs en de muzikant houden je twee uur lang gevangen in hun opwindende mengeling van bloedmooie muziek, doorleefde ernst en van de pot gerukte kolder. Er is wel een verhaal, een Oosters sprookje, maar dat is ondergeschikt aan de grappen en de verhandelingen over het klimaat, theatercodes, ironie en ambitie, waarbij de spelers bijna even vaak in hun rol zitten als eruit stappen.

Dat plotje betreft de reis van de bijna 18-jarige woestijnprins Abdul, die onderweg absurde figuren treft. Maar Night of the problems is veel meer een soepel in elkaar overlopende reeks bizarre taferelen, met komische dialogen en fijnzinnige liedjes. Met een grote rol voor de componist en muzikant Wilko Sterke: hij voegt voortdurend melancholie en deinende ritmes toe. De regie van Suze Milius zorgt ervoor dat deze mix tot in de rijke details raak is.

Dat zie je af aan het ijzersterke comedyspel in een scène waarin de herkenbaarheid van de tekst belachelijk wordt gemaakt. En ook in de geestige scène waarin Ellen Parren een gebocheld oud vrouwtje speelt, dat snel lopend en snel ‘links-rechts-links-rechts’ brabbelend Abdul de weg wijst. Een mooi verbouwereerde en protesterende Abdul (Peter van Rooijen) hobbelt er achteraan.

 

Dat is een moment dat Van Rooijen uit zijn rol stapt en zegt: „U denkt misschien dat u naar een dubbele bodem kijkt, maar er is geen dubbele bodem. Dit is de bodem.” Die quasi-openheid is een doeltreffende manier om het denken van het publiek te ondermijnen. Jan-Paul Buijs, die onder meer de vader van Abdul speelt, doet dat ook als hij in Trump-stijl bluft over de waarde van het amusement dat Circus Treurdier brengt. Later waarschuwt Van Rooijen nogmaals dat een scène geen ironie is, want ironie is een ernstige zaak. Ironie is bedreigend voor iedereen die bullshit verkoopt.

Allesbehalve postmodern zijn de betogen tegen overbevolking („Als we een mooiere wereld voor onze kinderen willen achterlaten dan moeten we geen kinderen nemen”) en het gevaar van zowel overstroming als woestijnvorming als we doorgaan met fossiele brandstoffen. Ook in die leerstellige, moraliserende passages raken deze voortreffelijke acteurs een toon die licht is zonder dat de relevantie van de woorden wordt ondergraven.

Henriette Hustinxprijs - juryrapport

Added on by house crying yellow tears.

Henriëtte Hustinxprijs 2014

Wordt 4 juli uitgereikt in de Toneelacademie Maastricht

De Edmond Hustinx stichting is in 1961 opgericht met het doel kunsten en wetenschappen in Maastricht te bevorderen. De stichting reikt meerdere prijzen uit, waaronder de Henriëtte Hustinx-prijs. Deze wordt op 4 juli uitgereikt in de Toneelacademie Maastricht. De prijs wordt jaarlijks verleend aan een student, een alumnus of een collectief, van de afgelopen twee jaar, van een van de kunst-faculteiten van Zuyd Hogeschool. De stichting wil hiermee jong talent eren dat in het vak excelleert en een grote belofte voor de toekomst is. De prijs bestaat uit een penning en vijfduizend euro.

De genomineerden

Suze Milius voor haar ontwikkeling als regisseur binnen het fysieke theater waar ze een zeer persoonlijke signatuur in heeft gekregen, en een toonaangevende rol gaat spelen.

BOVEN WATER - theaterkrant

Added on by house crying yellow tears.

Water door Het Nieuwstedelijk****

Tuur Devens

‘Ik drijf’, zegt het meisje in de groene jurk, als ze met krijt op de vloer haar lichaamsomtrek getekend heeft en daarin gaat liggen met haar armen gespreid en haar haren als een waaier boven haar hoofd. Even later is er het andere meisje. Ook zij gaat liggen en verklaart zich ‘dood’. Licht en speels gaan ze om met verdrinken, dood zijn. Wrang klinkt het, want je weet als toeschouwer dat het gaat over een echt gebeurde ramp met een vlot waarbij vijfendertig kinderen en twee volwassenen verdronken in ijskoud water.

Op 14 februari 1941 kapseist een vlot in het Albertkanaal in Godsheide, een dorp dat bij Hasselt (België) hoort. Zevenenvijftig kinderen en vier volwassenen waren op weg van school naar huis. Ze moesten het vlot gebruiken, omdat de brug over het kanaal door het Belgische leger aan het begin van de oorlog om strategische redenen was gebombardeerd. Het vlot was te vol, en een paar meter voor de kant sloeg het om. Vijfendertig kinderen tussen zeven en veertien jaar verdronken, en twee volwassenen. Eén gezin verloor ineens vier kinderen, een ander drie.

Nu, na vijfenzeventig jaar, wordt er nog altijd aan die ingrijpende gebeurtenis van toen gedacht. Elke familie van het dorp is toen wel getroffen. Tweeënhalf jaar geleden maakte De Queeste daarover een productie. Boven water heette die en die werd in een grote houten box gespeeld vlakbij de rampplek. Ondertussen is De Queeste met Braakland/Zhebilding gefuseerd tot Het Nieuwstedelijk, en nu is de productie als een deel van een tweeluik onder de noemer Water te zien, terug in dezelfde setting, maar nu opgesteld in een schouwburgzaal. (Deel 1, Vuur, heeft als uitgangspunt een brand in een jongensinternaat.)

Twee meisjes spelen flarden van het verhaal, vanuit een onschuld, vanuit een perspectief dat dood gaan iets tijdelijk is. Tine Cartuyvels slaagt er net niet helemaal in om als volwassene een geloofwaardig kind te spelen. Ze klampt zich net wat te veel vast aan de clichés van huppelpasjes en schouderophalen. Suzanne Grotenhuis overtuigt wel heel naturel met haar oogopslag, haar blik, haar kleine stapjes. Ze spelen met een bootje, met noten, de een wil de ander aftroeven. Wie kan het langst drijven, wie houdt het langst de adem in. Ze fantaseren over verdrinken, over dood gaan, over wat er daarna te doen is, ze proberen ‘Ein feste Burg ist unser Gott’ van Bach te zingen, om dan weer op de schommel te gaan zitten en te vertellen over lange en korte haren, over een meisje zijn en eigenlijk een jongen willen zijn.

Herhaaldelijk worden ze opgeschrikt door een bandrecorder die tegen een zijwand staat, en waarvan de spoelen uit zichzelf beginnen te draaien. Uit verscholen geluidsboxen horen we stemmen die vertellen over de ramp. Stemmen van overlevenden. Suzanne Grotenhuis vertelt in flarden de getuigenis van een overlevende die zich nog heel goed herinnert hoe ze panisch spartelde in het koude zwarte water. Plots valt er – ook letterlijk – een jongen in het spel. Koen Janssen spreekt eerst als traumatherapeut, daarna is hij een jongen, leeftijdsgenoot van de meisjes, die hun spel meespeelt. Wat gebeurt er als je dood bent? Is het meisje, dat door Tine Cartuyvels vertolkt wordt, een verschijning van een verdronken kind? Kun je als dode terugkeren?

Na het horen van een stem op band, vertelt Koen Janssen de hele getuigenis van een overlevende van de ramp die veertig jaar na de gebeurtenis eindelijk zijn verhaal kwijt kan over wat hij als twaalfjarige heeft meegemaakt. Omdat het riempje van zijn klomp kapot was, heeft hij de boot gemist. Opgewonden raast hij door zijn verhaal, struikelt over woorden en halve zinnen, herhaalt, laat zijn emoties de loop. Het gaat door merg en been. Wat later spreekt Janssen de homilie uit. Het is allemaal heel erg en onvatbaar wat er gebeurd is, maar onze makkertjes en vriendinnetjes zijn nu al door Moeder Maria uitverkoren om haar hierboven te omringen. Het is vijfenzeventig jaar geleden, nietwaar.

Veerkracht om voort te gaan met leven wordt hier niet in godsdienstwoorden gevonden, maar in een gemeenschappelijk bewegen, in een unisono choreografie en een samenzang van ‘Interlude’ van Alt-J. Hoeveel noodlot kan een mens aan? Kunst dient dan als troost, of zoiets. Regisseuse Suze Milius heeft gestalte en beeld gegeven aan een ramp vanuit perspectieven van drie naamloze kinderen, kleine mensen, die moeten, willen leven. Helder, eerlijk, heel pregnant. En de ochtend na het zien van de voorstelling lees je in de krant dat er weer honderden bootvluchtelingen verdronken zijn…

EXHIBIT - juryrapport BNG nieuwe theatermakersprijs

Added on by house crying yellow tears.

Juryrapport BNG Bank Nieuwe Theatermakersprijs 2015

Suze Milius / House Crying Yellow Tears

Exhibit

House Crying Yellow Tears is het jonge gezelschap van Suze Milius en met Exhibit maakten ze een theatrale tentoonstelling;een fusion project waarin zowel

opkomende kunstenaars als performers te zien zijn. In een grote expositieruimte worden we als toeschouwers losgelaten, we mogen kijken en bekeken worden. Gedurende de voorstelling worden we op intelligente wijze gedwongen ons eigen ́kijkgedrag ́onder de loep te nemen. Met goed getimede gedetailleerde beelden creëert Suze Milius een confronterend universum dat tegen de schenen van de consumptiegedrag in de (kunst)wereld aanschopt. Hiermee laat ze zien dat ze als regisseur naast een esthetische ook de directieve kracht bezit om eengrootschalig project als Exhibit te vervolmaken. Resultaat is eengeestige, soms ergerlijke en verwarrende voorstelling met mooie beelden die getuigd van heel veel lef.

EXHIBIT - theaterkrant

Added on by house crying yellow tears.

 

Exhibit door Suze Milius / House Crying Yellow

Tears ****

Wendy Lubberding

 

Voor ons uit lopen mensen naar de garderobe en geven hun tassen daar af. Een man in de rij achter mij vraagt voorzichtig of het verplicht is om je tas af te geven ‘voor je erin gaat’. Een andere man antwoordt zacht maar stellig: ‘Je bent er al in.’

Met Exhibit heeft Suze Milius én een voorstelling én een tentoonstelling gemaakt, en dat maakt het publiek wat onzeker. Wat wordt er van ons verwacht, wat gaan we zien, hoe moeten we dit ondergaan? Wat we uiteindelijk ervaren komt daardoor des te beter binnen.

Er zijn kijkers die bij het binnengaan van de karakteristiek witte tentoonstellingsruimte meteen om zijn en aandachtig de introductietekst beginnen te lezen. Al snel staan er bij elk van de vijf zichtbare installaties groepjes mensen. Ze nemen het werk in zich op, bladeren in hun boekje naar wat de maker erover schreef, zoeken de relatie met de andere tentoongestelde stukken.

Er zijn er ook die voorbij de kunstwerken lijken te willen kijken, naar waar de voorstelling begint. Hun blikken glijden overal overheen; ze proberen de ruimte in te schatten op zoek naar de plek waar of de persoon met wie de performance zal beginnen. Voor sommigen lijkt iedereen verdacht. Maar we dragen allemaal een feloranje sticker met ‘visitor’ erop.

En dan, met een rake klap, zijn we met zijn allen een stap verder en kijken we naar vijf performers. Doen ze ons na? Ze kijken. Sommigen met open blik, anderen vorsend, zoekend, de informatie erbij nemend. En weer anderen met een blik die over de werken heen glijdt, op zoek naar meer, of naar de grap, of naar het begin?

Het sterke is dat het niet bij een anekdotische weergave van verschillende kijkhoudingen blijft. Het wordt allemaal steeds groter, gekker, absurder. Twee performers dansen een pas de deux. Iemand vindt een onverwachte uitgang. Eentje stopt zijn hoofd in een kast en blijft zo staan. Een live ingesproken audiotour verwordt tot verwarrende kijkinstructie en ontspoort dan zo dat het meisje uiteindelijk verdwaasd en uitgeput de uitgang zoekt.

De groepsmores is steeds dwingend; wanneer er eentje nonchalant wat staat te kauwen op een snack wordt hij koste wat kost weer in de kudde gevoegd. Wanneer ze als deskundigen het werk bespreken buitelen ze over elkaar heen met citaten van Lucebert en Fernando de Pessoa en aankondigingen dat ze via een collaboratieve werkwijze de kloof willen dichten. Kijken doe je nooit alleen.

Als ten slotte ook de performers worden afgekondigd als porseleinen beeld, rubber live installatie en coproductie van een Belgisch beeldend kunstenaarskoppel zijn we rond. Kunst is mooi en raar, verwarrend en grappig, verrijkend en vermoeiend, noodzakelijk en absurd. Net als onze relatie ermee. Net als deze avond. En net als wij mensen zelf.

HUIS - theaterkrant

Added on by house crying yellow tears.

HUIS

★★★★☆ Anders

17 april 2016 - ergens in Rotterdam - Speellijst

Een sleutel naar een ander leven

Door Dick van Teylingen gepubliceerd 19 april 2016

De weg naar Huis is mysterieus. Je meldt je aan voor de voorstelling, kort daarvoor krijg je een adres waar je je moet melden, daar krijg je de sleutel naar weer een andere plaats en dan zit er niets anders op om je over te geven aan de gebeurtenissen die volgen. Theater in zijn verrassendste vorm. Wie eruit komt, hoort bij een select groepje insiders.

Huis is een unieke eenpersoons theaterervaring. Dat de voorstelling, als je die zo mag noemen, in première ging tijdens Motel Mozaïque is geen toeval: het festival heeft een abonnement op genre- en grensoverschrijdende, buitenissige evenementen. Intussen kun je ook verdedigen dat er niets zo alledaags is als wat er in Huis gebeurt.

Het idee van de voorstelling kwam van regisseuse Suze Milius (1986). Ze studeerde aan Acting International in Parijs en deed daarna de regieopleiding van de Toneelacademie Maastricht. Nederland kent haar inmiddels van voorstellingen als De familie Mansøn bij Orkater/De Nieuwkomers en de geprezen solo Turing van Lowie van Oers. Samen met regisseur Stefan Jakiela begon ze het kunsteninitiatief House Crying Yellow Tears in Brussel, dat samen met Productiehuis Rotterdam de voorstelling produceert.

En dan. Over Huis kun je geen traditionele recensie schrijven – wie bij de gelukkigen hoort die de voorstelling nog kunnen zien, begrijpt na afloop waarom. Zet uw zintuigen en uw zin voor avontuur open, betreed het parallelle universum dat Suze Milius voor u heeft georganiseerd, laat me u voorspellen dat iedereen die erbij betrokken is een verrassend sterke rol in het geheel speelt en u iets gaat beleven waar u nog heel wat feestjes mee vooruit kunt, verwonder u over wat theater ook kan zijn en laat voor deze ene keer de sterren spreken.

ZWISCHEN - theaterkrant

Added on by house crying yellow tears.

★★★★☆ Toneel

4 november 2016 - CC Hasselt (België) - Speellijst

Een raak familieportret

Door Tuur Devens gepubliceerd 5 november 2016

Met enige terughoudendheid ging ik naar Zwischen, het nieuwe stuk van en rond acteur/theatermaker Kris Cuppens. Zwischen werd aangekondigd als een familieportret, als een stuk over Cuppens zelf tussen zijn vader en zijn zoon en dochter. De Duitse titel laat vermoeden dat het een vervolg is op een eerder toneelstuk van Cuppens over zijn collaborerende grootvader, over de na-oorlogse repressie in Vlaanderen en over hoe dat zijn invloed heeft op latere generaties. De vader van Cuppens en ook zijn dochter en zoon staan in het echt op de scène. Wordt dat niet te zeer een persoonlijke inkijk, therapeutisch voor henzelf wellicht, maar is dat ook interessant voor een buitenstaander?

Kris Cuppens, afkomstig uit het dorp Neeroeteren in Belgisch-Limburg heeft in Lied (2005), dat in 2006 de Taalunie Toneelschrijfprijs won, zijn lot op de scène gezet. Wat betekent het om kleinzoon te zijn van een grootvader die in de oorlog fout was, en dan in een dorp te moeten opgroeien als lid van ‘een zwarte familie’? In Adem (2011) zet hij dat onderzoek voort en komt de familie om hem heen aan bod, maar het gaat nog altijd over zijn strijd met zichzelf, over zijn worsteling met de wereld dicht en ver om hem heen. Met Zwischen gaat hij nog een stap verder, en plaatst hij zichzelf ook letterlijk tussen zijn vader en zijn kinderen.

De dramaturgen van dienst van het nieuwstedelijk interviewden vader Jaak (77, en nierdialysepatiënt), Kris (53), dochter Jacoba (19, psychologiestudente) en Jef (12, brugklasscholier). Ze selecteerden uitspraken en maakten er tekstjes van. Af en toe een krasse uitspraak, over henzelf, over de anderen. Het zijn wensen, dagdromen, bedenkingen en vragen. Een mooie van zoon Jef: ‘Ik zou willen vragen aan papa hoe hij naar het leven keek, toen hij zo oud was als ik. En of hij tevreden is met hoe het allemaal is uitgedraaid.’ En van de dochter: ‘Ik zou willen weten of hij vindt dat hij het leven zwaar maakt, voor zichzelf, en zijn omgeving (…) Vind jij dat ik dan te weinig, dat ik dan te licht over de dingen heen ga?’

In hun woorden stellen de vier personen zich kwetsbaar op, gedragen ze zich soms flinker dan ze zijn, verwoorden ze hun verlangens. Dat is voor het publiek wel (heel) herkenbaar. Ieder zingt ook nog zijn eigen lied: de grootvader zingt ‘Limburg Allein’ van Jo Erens (en bij de première zong of neuriede de zaal vol familie allemaal mee), Kris vertolkt een nieuwe tekst op ‘Tempel der Liefde’ van Thé Lau, ook in het Limburgs. Dochter brengt als een diva ‘Elegie’ van Erik Satie en zoon Jef voert met veel bravoure een shownummertje op.

Het zijn niet alleen de quotes en de uitspraken van familieleden die aanspreken, maar vooral de manier waarop ze hun gedachten verwoorden, en hoe dat alles geënsceneerd is in het spel. Ze passeren een voor een het publiek, kijken het aan, al dan niet met een glimlach. Nadien richten ze hun woorden vaak rechtstreeks tot het publiek. Een samenspel is er meestal niet in verbale dialogen, maar wel in het aanbrengen van decorstukken, attributen en in het spel met de voorwerpen.

Regisseuse Suze Milius heeft de familie-anekdotiek opgetild tot een hoger existentieniveau en heeft er met haar spitse vormgeving een indrukwekkende theaterproductie van gemaakt die iedereen beroert. Zwischen is een opeenvolging van losse scènebeelden, korte fragmenten rond gebeurtenissen (zoals een verjaardagsfeestje, een tafelgesprek, een dagje strand, een bezoek aan de zieke grootvader, kamperen), steeds met een paar objecten en een paar zinnen subtiel en helder visueel gemaakt. In de meeste scènes bevriezen de personen in hun houding. Die tableau vivants creëren een aangename, draaglijke lichtheid.

Het spel van de oude man en de jonge zoon is ontwapenend ongekunsteld, dat van de dochter en de vader is al meer theater, en dat contrast werkt. Op een bepaald moment draagt de grootvader zijn kleinzoon het podium af, beiden zijn in onderbroek. Ze kruisen de vader, die zijn dochter in de armen draagt. Hoe kwetsbaar kunnen levens zijn. Het visuele spel van de personen met de objecten wordt nog versterkt in hun speelsheid door de soundscape van Benjamin Boutreur (die we ons nog heel goed herinneren van Het gaat over).

Naar Zwischen kijken en luisteren is als het kijken naar een familieportret op een schilderij. Je kijkt wie er op staat, je interpreteert, je maakt je eigen verhaal over die familie, je koppelt het terug naar jezelf, maar het is de hand van meester die bepaalt of het je aanspreekt of niet. Voor Zwischen is dat Milius die de setting en de enscenering heeft getekend en gekleurd. Mijn terughoudendheid was ongegrond.

 

 

ZWISCHEN - BRUZZ

Added on by house crying yellow tears.

Review BRUZZ Brussel

04/12/2016 - 10:39

Michaël Bellon © BRUZZ

 

Zwischen: Geen aflevering van

Familie

Vreemd. Gisterenavond was de KVS_ Box helemaal gevuld met de familie Cuppens, die naar een stuk over henzelf kwam kijken.

In Zwischen staat acteur Kris Cuppens op het podium tussen zijn 77-jarige vader Jef, zijn 19-jarige dochter Jacoba, en zijn 12-jarige zoon Jef.

Als je een theaterstuk maakt met je kinderen en je vader, dan is dat als gegeven nogal bepalend. Toen ik vooraf in de foyer op het openen van de zaaldeuren wachtte, kreeg ik daardoor zelfs een bizar idee.

Omdat het gezin Cuppens in Brussel woont, omdat de mensen die een kaartje hadden gekocht van uiteenlopende leeftijd waren, en omdat ik uit één van de foyergesprekken kon afleiden dat alvast die mensen familie waren van de acteurs, beeldde ik me plots in dat de hele zaal vol familie van de makers zat. Dat ze van deze voorstelling in Brussel een thuiswedstrijd hadden gemaakt.

Dat was strikt gezien onzin (het stuk zou overigens nog eens duidelijk maken dat de familie Cuppens oorspronkelijk uit Limburg komt) maar op een andere manier bekeken toch ook weer niet. We waren als toeschouwer wel degelijk allemaal lid van de familie Cuppens.

Tranches de vie
Zwischen is opgebouwd uit tranches de vie, uitgebeeld in elkaar opvolgende tableaux vivants met hier en daar wat rekwisieten. Familiekiekjes van op het voetbal, op de camping of in de living, die door elk familielid om beurt van onderschriften worden voorzien. Samen vormen die gebalde maar overdachte onderschriften de toneeltekst.

Een montage waar je de voorbereidende gesprekken van het viertal af en toe nog doorheen kan horen. De tekst is vierstemmig en schippert zwischen het alledaagse en het openhartige, tussen de vertrouwde spreektaal en de bewerkte theatertaal. Hij bevat anekdotes, vragen, twijfels, kreten, ernstige bekentenissen.

Het geheel heeft wellicht therapeutische waarde voor de betrokkenen, en een deel van de aantrekkingskracht voor het publiek ligt in het feit dat het ‚echt gebeurd’ is. Maar daar is niets mis mee omdat de makers dat geheel toch een niveau hoger tillen.

Door manier waarop de verwante acteurs elkaars woorden beginnen uitspreken, waardoor het één op één van het al te makkelijke autobiografisch relaas door elkaar wordt geschud. Door de choreografische manier waarop over de scène wordt bewogen, waardoor de huppelende tred van de jongste op gezette tijden weer even samenvalt met de schuifelende tred van de oudste. Of door de liedjes, die zoals in een goede musical het leed verzachten of wegwassen.

Extra dimensie
De bijdrage van regisseur Suze Milius en scenograaf Stefan Jakiela - samen het Brusselse kunstenaarsduo House Crying Yellow Tears - mag dus niet onderschat worden. Zij opereren tussen het illustratieve en het abstraherende, tussen de naturel en de gekunsteldheid die ook in de vertolking van het viertal zit. Deur, stoel, trap en bloempot zijn vertrouwd, maar tegelijk gestileerd. Samen met de geluidsband van Benjamin Boutreur, die zich volledig loszingt van wat op de scène zichtbaar en voelbaar is, creëert dat theaterbeeld een extra dimensie die verhindert dat we hier op zaterdagavond naar een tearjerker of een aflevering van Thuis of Familie zitten te kijken.

Het is theater dat op elk moment toont dat het theater is, en geen intieme lezing van andermans dagboek. Dat is mooi, omdat je zo ook kan zien wat theater vermag. Zo wordt op het einde van de deur een tafel gemaakt, waar de vier gaan rondzitten om niet langer naast elkaar heen, maar tegen elkaar te spreken. Die mooie slotscène toont dat een tafel geen vrijblijvend decorstuk is. Als je met familie rond een tafel gaat zitten, kan er iets gebeuren. Dan is een familie misschien wel meer dan op eender welk ander moment familie.

En ik denk ook niet dat het toeval is dat de drie generaties Cuppens aan de voorkant van de tafel nog wat plaats hadden gelaten. Want aan die kant zaten wij toeschouwers, leden van die universele familie Cuppens, die elkaar misschien ook nog wel iets te vertellen hebben.

> Zwischen is nog te zien op zondag 4/12, 15.00, KVS_Box, www.kvs.be

 

 

 

 

ZWISCHEN - Cutting Edge

Added on by house crying yellow tears.

Het Nieuwstedelijk & House Crying

Yellow Tears, 'Zwischen'

De waarheid achter een foto

Familiekiekjes zijn zelden de waarheidsgetrouwe afdrukken van spontane gezelligheid waarvoor ze moeten doorgaan. Ze worden meestal zorgvuldig geregisseerd door een fotograaf die het gezelschap in een onnatuurlijk nette houding schikt en om zijn mooiste glimlach vraagt. Ook achter 'Zwischen', het portret van de familie Cuppens, schuilt een strakke regie, maar die leverde, in tegenstelling tot de doorsnee familiefoto, oprecht en breekbaar theater op.

In 'Zwischen' bezetten drie generaties samen het podium. Een grootvader, een vader, een zoon en een dochter gaan op zoek naar een eigen stemgeluid en hun plaats in het familiale geheel, maar komen tot de conclusie dat ze onontkoombaar met elkaar verweven zijn. Theatermaker Kris Cuppens (53) bracht zijn echte vader, zoon en dochter mee. Dramaturge Els Theunis interviewde de spelers en onthulde zo hun standpunten en bedenkingen bij het leven en de rol die familie daarin speelt. Regisseuse Suze Milius liet de vier eerlijk en vrijuit spelen in een opeenvolging van vaak tekstarme scènes: esthetische composities waarin het gezin meer bloot geeft dan een banale familiefoto gewoonlijk doet.

De vier personages bewegen zich blootvoets over een fel witte scène, wat hun ervaringen een tijdloos karakter geeft. Ondanks het steriele decor, toont 'Zwischen' onverbloemd de donkere kanten van een familie die normaal onuitgesproken blijven. De personages verwoorden nadrukkelijk hun twijfels, afgunst en kwellingen.

Er schuilt echter geen woede in dit gezin, alleen een kluwen van grote en kleine vragen die naast het podium nooit gesteld konden worden. Er wordt voor elkaar gezorgd, ook al gebeurt dat dan voornamelijk omdat de personages begrijpen dat ze alleen op die manier ook zichzelf in stand kunnen houden. Het wordt doorheen het stuk steeds onduidelijker of de toeschouwer nu naar theater kijkt of binnen gluurt bij een familie waarvan de leden gezamenlijk en zonder wroeging hebben besloten om al hun onzekerheden op tafel te leggen. Waarschijnlijk ligt de waarheid daar ergens tussenin.

De personages stellen zich bijzonder kwetsbaar op. De twaalfjarige Jef en de bejaarde Jaak kleden zich uit en wassen elkaar, een ontroerend en tegelijk profetisch beeld. Vader Kris denkt er luidop over om zijn zieke vader van de trap te duwen en dochter Jacoba beoordeelt kritisch haar jonge vrouwenlichaam. De figuren zijn in zekere zin stereotypen – opa Jaak schuifelt traag en aarzelend over het podium, zoontje Jef springt vrolijk in het rond – maar net als de toeschouwer herkennen ze allemaal stukjes van zichzelf in elkaar. Ze geven aan van elkaar te willen leren, maar tegelijk niet alles te willen weten. Of dat besef nu geruststellend of beangstigend is, daar lijken de spelers zelf nog niet uit te zijn.

Met 'Zwischen' brengen Het Nieuwstedelijk en House Crying Yellow Tears theater van, voor en vooral tussen verschillende generaties. De spelers tasten af in hoeverre ze het leven van hun naasten in de hand hebben en in welke mate ze van hen afhankelijk zijn.

Het stuk is een voortdurend aftasten tussen losrukken en vastklampen, tussen waarheid en façade. Het is echter geen doembeeld van de familie als een verloren project, maar een openhartige schets van het gezin als een complex en tijdloos web van levensvragen en –verwachtingen. De kleine portretten zijn herkenbaar, confronterend ook, maar bovenal een prachtige weergave van hoe koesteren en afstoten in een familie gevaarlijk dicht bij elkaar kunnen liggen.

Evelyne Bauer

 

ZWISCHEN - De Standaard

Added on by house crying yellow tears.

Het duistere dat het licht wil zien ****

 

Elke familie is een beetje theater, maar theater maken van en mét je familie? Kris Cuppens doet het in ‘Zwischen’.

HET NIEUWSTEDELIJK & HOUSE CRYING YELLOW TEARS

Zwischen Op 8-9 nov en 15-17 nov in Leuven. Daarna op reis tot 11 dec

 

Wat is het voor een familie die, om echt vrijuit tot elkaar te komen, samen op het podium moet? Bij Het nieuwstedelijk en House Crying Yellow Tears neemt acteur Kris Cuppens niet alleen zijn beide kinderen, maar ook zijn vader mee op het toneel. Drie generaties rollen in Zwischen af en aan voor telkens nieuwe familiekiekjes, korte getuigenissen, pijnlijke vragen aan elkaar. Ze zijn hun eigen onderwerp.

Met muizenstapjes schuifelt opa Jaak telkens naar zijn stoel. Kleinzoon Jef wast hem, zus Jacoba strijkt moederlijk door zijn haar: met de jaren wisselen ook de rollen. En Kris Cuppens zelf? Als zoon en vader zit hij tussen zijn vader die zich stug verweert tegen zijn reikende hand en zijn kinderen die allang geen kinderen meer zijn. Tussen hen allen hangt er iets dat eindelijk het daglicht wil zien. De duisternis van elke familie.

Hoe je maar iemand kan worden door los te komen van je vader en tegelijk altijd aan hem vasthangt, al is het maar door je herinneringen: die complexiteit schetst Zwischen tot in de kleinste details. Een blik. Een kus op het voorhoofd. Een strandfoto.Niet de tekst, wel de beelden schragen de betekenis.

Die bekentenissen zijn nochtans niet mis. Cuppens denkt erover zijn zieke vader van de trap te duwen: ‘Jij hebt je leven gehad, vriend. Misschien heeft mijn moeder dan nog een paar goeie jaren.’

Zwischen had makkelijk over de schreef kunnen gaan: te exhibitionistisch, te therapeutisch. Alleen maakte regisseur Suze Milius zulke strakke esthetische keuzes dat Zwischen iets unheimlichs krijgt en de intieme momenten ontwapenend zijn. Een heel bijzondere spreidstand.

WOUTER HILLAERT

Turing - Theaterkrant

Added on by house crying yellow tears.

theaterkrant.nl

Turing door Lowie van Oers /

Generale Oost – Theaterkrant *****

Marijn Lems

‘Alan Turing, bekend van de film The Imitation Game, is wellicht de grootste maar sowieso de meest tragische wiskundige van de twintigste eeuw.’ Het is dubbel pijnlijk dat de verwijzing naar de film in de publiciteitstekst nodig is: ten eerste omdat het verhaal van Turing te belangrijk is om zo onbekend te zijn en ten tweede omdat geen enkele Hollywoodse prestigeproductie kan tippen aan deze briljante monoloog van Lowie van Oers.

Turing is niet zozeer een biografische vertelling als wel een ontmoeting tussen de theatermaker en de geplaagde wiskundige. Het duurt tot voorbij de helft van het stuk alvorens het titelpersonage überhaupt ter sprake komt: eerst weeft Van Oers een associatief betekeniskader vanuit zijn eigen ervaringen en herinneringen. Hij vertelt dat hij een glansrijke toekomst als natuurkundige opzij zette om auditie te doen op de toneelschool, over zijn onzichtbare robotkostuum tijdens carnaval op de basisschool, over de inlevingsproblemen die hij had toen hij voor het eerst Hamlet vertolkte. Het gaat er bij deze verhalen niet zozeer om wat er verteld wordt: veeleer biedt het een blik in de geest van iemand die de wereld volledig vanuit analyse bekijkt, die zich van dingen een voorstelling moet kunnen maken voordat hij handelt en daarmee altijd een stap verwijderd is van de wereld om zich heen.

Het levert prachtige en vaak geestige scènes op waarin Van Oers als kind, puber en volwassene via een volledig vertrouwen op de ratio grip op de wereld probeert te krijgen. De gelaagde tekst verknoopt verschillende verhaallijnen, waardoor de chronologie van zijn leven diffuus wordt en er verrassende verbanden, herhalingen en betekenisrijm ontstaan. Van Oers’ associatieve speelstijl, strakke schakels en perfecte timing verheffen het script tot gedicht, waarin als bij enjambementen verschillende gedachten en omstandigheden naadloos in elkaar overlopen. Vorm en inhoud vallen hiermee samen vanwege de continue strijd tussen ‘dichter’ en ‘denker’ die binnen Van Oers woedt.

De invloed van tekstcoach Willem de Wolf is goed voelbaar: het samenvallen met een historisch figuur doet sterk denken aan zijn weergaloze Krenz – de gedoodverfde opvolger. Waar De Wolf daar voor een doorlopende tegenoverstelling koos, kiest Van Oers in Turing echter voor een striktere scheiding tussen zijn eigen biografie en die van zijn inspiratiebron. Halverwege de voorstelling trekt hij het felgele achterdoek omhoog en begint hij het verhaal van de gedoemde wetenschapper te vertellen. Door het kader van een life of the mind dat hij daarvoor al heeft geschetst volgen de associaties en contrasten als vanzelf: eigenlijk hoeft Van Oers maar weinig handen en voeten aan het leven van Turing te geven om een rijk beeld van de man achter de wetenschapper te schetsen.

Dennis Vanderbroeck tekende voor de eenvoudige doch uitermate doeltreffende scenografie, die het einde van de voorstelling continu als een zwaard van Damocles aanwezig laat zijn, als de ultieme overgave aan het determinisme dat het puur wetenschappelijke wereldbeeld in zich draagt. Die spanning tussen de orde van mathematische formules en natuurwetten en de chaos van het leven zelf weet Suze Milius ook uitstekend te vangen in de manier waarop ze Van Oers heeft geregisseerd: pingpongend van de ene gedachte en werkelijkheid naar de andere, altijd verrassend en verrast door de wereld en zijn eigen reacties daarop.

Turing is een voorstelling die op alle niveaus klopt maar toch in het moment weet te staan, waardoor ze ratio en intuïtie een vruchtbaar huwelijk laat sluiten. Zo volmaakt weerbarstig als de realiteit zelf: zo zie je het toch niet vaak in het theater.

 

Turing - Volkskrant

Added on by house crying yellow tears.

volkskrant.nl

Van Oers bewijst met Turing dat

het leven geen schaakspel is – 

Recensies ★★★★☆

Annette Embrechts

Waarom hebben ze haar niet begraven; iedereen dacht toch dat ze dood was? Deze en andere prikkelende vragen mixt acteur Lowie van Oers (28) in zijn fraaie monoloog Turing met elegante stellingen uit de wiskunde en paradoxen uit de logica. Ook de binaire scheiding tussen 'zijn of niet zijn' (Hamlet), 0 en 1 (de basis van machinale beslissingen) en waar en niet waar (de leugenaarsparadox) vervlecht hij naadloos met Turings biografie én die van hemzelf.

Van Oers is een mooie slimme jongen die een kleuterklas oversloeg, de landelijke jeugdschaaktop haalde en één jaar cum laude wis- en natuurkunde studeerde. Toch wilde hij niet slechts de denker in hem voeden, maar ook de dichter. Hij volgde de Arnhemse toneelschool en speelde in voorstellingen van Keesen&Co, het NNT en Theatergroep Suburbia. Nu, in deze zelfgeschreven monoloog, geregisseerd door Suze Milius, brengt hij dichter en denker prachtig samen.