suze milius//stefan jakiela

ZWISCHEN - Cutting Edge

Added on by house crying yellow tears.

Het Nieuwstedelijk & House Crying

Yellow Tears, 'Zwischen'

De waarheid achter een foto

Familiekiekjes zijn zelden de waarheidsgetrouwe afdrukken van spontane gezelligheid waarvoor ze moeten doorgaan. Ze worden meestal zorgvuldig geregisseerd door een fotograaf die het gezelschap in een onnatuurlijk nette houding schikt en om zijn mooiste glimlach vraagt. Ook achter 'Zwischen', het portret van de familie Cuppens, schuilt een strakke regie, maar die leverde, in tegenstelling tot de doorsnee familiefoto, oprecht en breekbaar theater op.

In 'Zwischen' bezetten drie generaties samen het podium. Een grootvader, een vader, een zoon en een dochter gaan op zoek naar een eigen stemgeluid en hun plaats in het familiale geheel, maar komen tot de conclusie dat ze onontkoombaar met elkaar verweven zijn. Theatermaker Kris Cuppens (53) bracht zijn echte vader, zoon en dochter mee. Dramaturge Els Theunis interviewde de spelers en onthulde zo hun standpunten en bedenkingen bij het leven en de rol die familie daarin speelt. Regisseuse Suze Milius liet de vier eerlijk en vrijuit spelen in een opeenvolging van vaak tekstarme scènes: esthetische composities waarin het gezin meer bloot geeft dan een banale familiefoto gewoonlijk doet.

De vier personages bewegen zich blootvoets over een fel witte scène, wat hun ervaringen een tijdloos karakter geeft. Ondanks het steriele decor, toont 'Zwischen' onverbloemd de donkere kanten van een familie die normaal onuitgesproken blijven. De personages verwoorden nadrukkelijk hun twijfels, afgunst en kwellingen.

Er schuilt echter geen woede in dit gezin, alleen een kluwen van grote en kleine vragen die naast het podium nooit gesteld konden worden. Er wordt voor elkaar gezorgd, ook al gebeurt dat dan voornamelijk omdat de personages begrijpen dat ze alleen op die manier ook zichzelf in stand kunnen houden. Het wordt doorheen het stuk steeds onduidelijker of de toeschouwer nu naar theater kijkt of binnen gluurt bij een familie waarvan de leden gezamenlijk en zonder wroeging hebben besloten om al hun onzekerheden op tafel te leggen. Waarschijnlijk ligt de waarheid daar ergens tussenin.

De personages stellen zich bijzonder kwetsbaar op. De twaalfjarige Jef en de bejaarde Jaak kleden zich uit en wassen elkaar, een ontroerend en tegelijk profetisch beeld. Vader Kris denkt er luidop over om zijn zieke vader van de trap te duwen en dochter Jacoba beoordeelt kritisch haar jonge vrouwenlichaam. De figuren zijn in zekere zin stereotypen – opa Jaak schuifelt traag en aarzelend over het podium, zoontje Jef springt vrolijk in het rond – maar net als de toeschouwer herkennen ze allemaal stukjes van zichzelf in elkaar. Ze geven aan van elkaar te willen leren, maar tegelijk niet alles te willen weten. Of dat besef nu geruststellend of beangstigend is, daar lijken de spelers zelf nog niet uit te zijn.

Met 'Zwischen' brengen Het Nieuwstedelijk en House Crying Yellow Tears theater van, voor en vooral tussen verschillende generaties. De spelers tasten af in hoeverre ze het leven van hun naasten in de hand hebben en in welke mate ze van hen afhankelijk zijn.

Het stuk is een voortdurend aftasten tussen losrukken en vastklampen, tussen waarheid en façade. Het is echter geen doembeeld van de familie als een verloren project, maar een openhartige schets van het gezin als een complex en tijdloos web van levensvragen en –verwachtingen. De kleine portretten zijn herkenbaar, confronterend ook, maar bovenal een prachtige weergave van hoe koesteren en afstoten in een familie gevaarlijk dicht bij elkaar kunnen liggen.

Evelyne Bauer